Parafia NMP Matki Kościoła i św. Jakuba Ap. w Brzesku

S A N K T U A R I U M

Cmentarz Parafialny

Na terenie parafii św. Jakuba w Brzesku znajdowały się cztery cmentarze, na których grzebano zmarłych parafian. Plac otaczający Kościół, był terenem poświęconym i zarazem pełniącym rolę cmentarza grzebalnego, gdzie grzebano w ciągu wieków całe generacje zmarłych w mogiłach ziemnych, które zapadając się zanikały i ustępowały miejsca kolejnym pochówkom. Poza obszarem grzebano osoby wykluczone ze społeczności wierzących, a z dala od osady umieszczono cmentarze choleryczne. Grzebanie na cmentarzach przykościelnych, zniesiono dopiero zarządzeniami władz galicyjskich. Czas zatarł cmentarny charakter terenów przykościelnych i dziś w otoczeniu kościołów rzadko można spotkać nagrobki, nie zmienia to jednak faktu, iż jest to miejsce spoczynku wielu pokoleń.
Także na terenie Brzeska, pierwszy cmentarz brzeski znajdował się wokół drewnianego kościółka, o którym wspomina Długosz. Drugi i trzeci, to cmentarze przy kościele św. Jakuba i Ducha świętego, o których wspomina spis urbaryjny miasta Brzeska z roku 1785. Na tych cmentarzach chowano pokolenia Brzeszczan, grzebiąc ich w mogiłach ziemnych, które z biegiem lat zapadły się, nie pozostawiając po nich do dnia dzisiejszego prawie żadnego śladu.


Dzisiejszy cmentarz parafialny usytuowany jest przy ulicy Kościuszki. Został on założony pomiędzy rokiem 1785 a 1813. Założenie nowego cmentarza stało się konieczne, gdyż cmentarz przykościelny, zbyt mały, był już przepełniony. Ostatnim zmarłym, który został pochowany na cmentarzy przykościelnym był, ks. A. Stachlewski. Na obecnym cmentarzy, który aż do roku 1969 był jedynym cmentarzem katolickim, spoczywają liczni obywatele miasta Brzeska oraz osoby zasłużone. Na cmentarzu znajdują się trzy kaplice. Pierwsza pod wezwaniem św. Krzyża, wybudowana przed 1850 rokiem, przez mieszczanina Stanisława Janiszewskiego, druga to kaplica grobowa hr. Sumińskich oraz trzecia mała kaplica grobowa, rodziny Jurkowskich, wybudowana przez Franciszka Jurkowskiego w okresie międzywojennym. W tylnej części cmentarza znajduje się wspólna mogiła żołnierzy poległych w I wojnie światowej. W roku 1973 cmentarz parafialny został ostatecznie zamknięty. Obecnie dokonuje się tylko pochówków w grobowcach. Przebywając na naszym cmentarzu w różnym czasie i o różnych porach dnia, z radością możemy zauważyć duże zainteresowanie zmarłymi. Ponieważ brzeski cmentarz nie jest zbyt wielki, łatwo nie tylko zauważyć, ale i wyliczyć ilu ludzi odwiedza swych krewnych.